हालै, लण्डनमा आयोजित एक ऐतिहासिक लिलामीमा, पहिलो पटक कृत्रिम बुद्धिमत्ताद्वारा (AI) सिर्जित कलाकृति बिक्री भएको छ । उक्त कलाकृति, जुन मानव-आकारको रोबोट कलाकार आइ-डा द्वारा बनाइएको थियो, सुरूमा लगभग १ देखि २ लाख डलर सम्ममा बिक्री हुने अनुमान गरिएको थियो। तर, यो १.१ मिलियन डलर (करिब २३ करोड नेपाली रुपैयाँ) मा बिक्री भयो।
“AI God” शीर्षकको यो कलाकृति २.२ मिटर अग्लो छ र पाँच भागमा विभाजित छ। यसलाई मे महिनामा संयुक्त राष्ट्रसंघमा प्रदर्शन गरिएको थियो। Sotheby’s का अनुसार, यो बिक्रीले आधुनिक र समकालीन कलाको इतिहासमा नयाँ अध्याय थपेको छ।
कसरी आइ-डा रोबोटले कला सिर्जना गर्छ?
आइ-डा, जसको नाम पहिलो कम्प्युटर प्रोग्रामर एडा लोभलेस को सम्मानमा राखिएको हो,ले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) र परम्परागत कलात्मक विधिहरूको संयोजनबाट कला सिर्जना गर्छ। यसले आफ्नो पछिल्लो कलाकृतिमा प्रसिद्ध गणितज्ञ र कम्प्युटर वैज्ञानिक एलन ट्युरिङ का श्रृंखलाबद्ध चित्र बनाएको थियो। यी चित्रहरूमा AI को विकास र मानवताका लागि यसले ल्याउने परिवर्तनलाई चित्रण गरिएको छ।
आइ-डाका अनुसार, “एलन ट्युरिङको चित्र मानव एजेन्टबाट एल्गोरिदमद्वारा नियन्त्रण हुने संसारको संक्रमणलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। यो डिजिटल युगको प्रभाव र चुनौतीहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।”
आइ-डा कसरी निर्माण भई?
आइ-डा सन् २०१९ मा कला विशेषज्ञ एडेन मेलर र लीड्स विश्वविद्यालयको एक टोलीद्वारा विकसित गरिएको थियो। यसमा उन्नत क्यामेराहरू, जटिल AI एल्गोरिदम, र विशेष रूपमा डिजाइन गरिएको रोबोटिक हात समावेश छ।
तर, आइ-डासँग स्वचेतना छैन। उसले चित्र बनाउनका लागि मानव टोलीको सहयोग आवश्यक पर्छ। एलन ट्युरिङको चित्रका लागि उसलाई ट्युरिङको फोटो देखाइयो र अध्ययन गर्न भनियो। त्यसपछि उसले रेखाचित्र तयार गरी रङ र बनावटका बारेमा मानिसहरूसँग छलफल गरी चित्र बनायो।
कलाको माध्यमबाट AI को चेतावनी
आइ-डाका चित्रहरू विभिन्न प्रतिष्ठित स्थानहरूमा प्रदर्शन गरिएका छन्, जस्तै भेनिस बिएनाले, अक्सफोर्डको Ashmolean संग्रहालय, र लण्डनको डिजाइन संग्रहालय। एडेन मेलरका अनुसार, आइ-डाको कलाले AI का नैतिक पक्ष र यसले भविष्यमा मानव र कलाक्षेत्रमा ल्याउन सक्ने चुनौतीहरूप्रति सचेत गराउँछ।
मेलर भन्छन्, “आइ-डा कलाको परिभाषा मात्र होइन, मानव हुनुको परिभाषालाई पनि चुनौती दिन्छ। यसले AI लाई नैतिक र जिम्मेवार तरिकाले प्रयोग गर्न सिकाउने प्रेरणा दिन सक्छ।”
आइ-डा, केवल एउटा रोबोट कलाकार नभएर भविष्यको चेतावनीको प्रतीक पनि हो।
View this post on Instagram
